Vòng gần của bạn đã biết bạn đang làm gì. Bạn đã sửa lại dòng giới thiệu, đã nhắn cho vài người mình từng giúp, đã trả lời câu “dạo này làm gì rồi?” bằng một câu tử tế thay vì “em làm linh tinh thôi ạ”. Có thể đã có người đầu tiên chuyển tiền cho bạn. Có thể chưa, nhưng đã có người hỏi giá.
Rồi tới một buổi tối, bạn ngồi xuống và thấy một chuyện hơi hụt hẫng. Người quen thì bạn đã nhắn gần hết rồi. Chuyện để kể thì kể mãi cũng thấy ngại lặp. Bạn mở trang cá nhân lên, nhìn bài đăng hôm qua: 11 lượt thích, 1 bình luận của đứa bạn thân, không ai hỏi gì. Bạn ngồi im một lúc.
“Vòng gần biết mình làm gì rồi. Nhưng người nghe thì vẫn từng ấy người, mà chuyện thì sắp cạn. Giờ mình phải làm gì tiếp — đi kiếm thêm người theo dõi à?”
Đây là chỗ rất nhiều người rẽ nhầm. Họ đọc được một câu ở đâu đó rằng phải xây kênh, phải tăng người theo dõi, thế là họ lao vào đếm số. Và họ đếm nhầm thứ, suốt nhiều tháng.
Tôi viết bài này để gỡ đúng chỗ đó. Luận điểm của cả bài nằm trong một câu: ở chặng này bạn chưa cần đông, bạn cần 10 người chịu nghe bạn đều đặn — vì 10 người đó nói cho bạn biết thứ mà 1000 lượt theo dõi im lặng không bao giờ nói được.
Con Số Theo Dõi Không Trả Lời Được Câu Bạn Đang Hỏi
Hãy hình dung 2 người cùng bắt đầu trong 1 tháng.
Người thứ nhất đăng đều 30 ngày. Cuối tháng, trang của họ có 400 người theo dõi. Bài nào cũng vài chục lượt thích. Nhìn vào thì rất ổn, và họ cũng thấy vui. Nhưng khi họ nhắn riêng cho một người bất kỳ trong số đó, hỏi “anh chị đang vướng chỗ nào ạ?” — im lặng. Nhắn 5 người thì 1 người trả lời “à em cũng chưa cần gì ạ”. Người này không biết một cái tên nào trong 400 cái tên kia.
Người thứ hai cả tháng chỉ nói chuyện được với 11 người. Không có trang mới, không có lượt thích nào đáng kể. Nhưng trong 11 người đó: 4 người nhắn lại hỏi thêm, 2 người kể chuyện của họ dài tới mức phải gọi điện, và 1 người hỏi “cái này em làm giúp chị được không?”.
Con số lớn hơn thuộc về người thứ nhất. Nhưng thứ ăn được thì nằm ở người thứ hai.
Tôi không nói con số không quan trọng. Nó quan trọng — về sau, khi bạn đã biết chắc mình nói gì thì trúng. Vấn đề là lúc này bạn chưa biết điều đó, và đây mới là câu bạn thật sự cần trả lời: thứ mình làm có trúng ai không, trúng ở chỗ nào, và người ta gọi tên nó bằng chữ gì?
400 cái tên im lặng không trả lời được câu đó. 4 cuộc trò chuyện đang mở thì trả lời được.
✕ Thứ bạn hay đếm
- Số người theo dõi trang
- Số lượt thích một bài đăng
- Số thành viên trong nhóm mình lập
- Số lượt xem một đoạn video
- Số người bấm vào đường dẫn
✓ Thứ đáng đếm lúc này
- Số người nhắn lại bằng chữ của chính họ
- Số người kể chuyện của họ mà bạn không phải hỏi 2 lần
- Số người hỏi một câu cụ thể: cách làm, giá, thời gian
- Số người nhắc lại thứ bạn nói ở lần trước
- Số người bạn gọi được tên mà không cần mở danh bạ
Nhìn kỹ mà xem: cột bên phải không có mục nào cần bạn đông người mới làm được. Cả 5 mục đều làm được ngay tuần này, với những người bạn đã có.
“Chịu Nghe” Nghĩa Là Gì — Nói Cho Rõ Để Còn Đếm Được
Chữ này dễ trôi, nên tôi đóng đinh nó lại. Một người chịu nghe bạn là người làm ít nhất một trong 4 việc sau:
- Họ nhắn lại bằng chữ của họ. Không phải một biểu tượng cảm xúc, không phải một chữ “hay quá”. Là câu do họ tự nghĩ ra.
- Họ kể chuyện của họ mà bạn không phải hỏi tới 2 lần. Người chỉ tò mò thì trả lời cho có. Người đang thật sự vướng thì kể dài, kể cả chỗ hơi xấu hổ.
- Họ hỏi một câu cụ thể. Về cách làm, về giá, về thời gian, về việc bạn có làm được cho trường hợp riêng của họ không. Câu hỏi cụ thể là dấu hiệu người ta đã bắt đầu tưởng tượng mình dùng thứ của bạn.
- Họ nhắc lại thứ bạn nói ở lần trước. Đây là dấu hiệu nặng nhất, vì nó nghĩa là câu của bạn đã ở lại trong đầu họ qua đêm.
Ở bài trước tôi đã nói tới 4 vòng người quanh bạn, và vòng thứ 4 — người âm thầm theo dõi rồi một hôm tự nhắn tới — là vòng chậm nhất mà bền nhất. 10 người chịu nghe chính là hạt giống của vòng đó. Họ nghe bạn đều đặn, tự nguyện, không phải vì quen biết mà vì thứ bạn nói có ích cho họ. Đó là định nghĩa duy nhất tôi dùng trong cả loạt bài này.
Người Bấm Thích Không Phải Người Chịu Nghe — Và Không Sao Cả
Một người bấm thích rồi lướt tiếp: chưa phải. Một người vào nhóm rồi im 3 tháng: chưa phải. Một người khen bạn một câu xã giao trong đám cưới rồi thôi: chưa phải.
Tôi muốn nói rõ chỗ này để bạn khỏi hiểu lệch: họ không hề tệ, và bạn cũng không sai khi chưa chạm được tới họ. Đơn giản là mỗi người có một lúc riêng để cần một thứ. Người bấm thích hôm nay có thể là người nhắn cho bạn vào tháng thứ 8. Việc của bạn không phải là trách họ, cũng không phải là đi thúc họ. Việc của bạn là biết cho đúng ai đang nghe, để còn biết mình nên nói tiếp về cái gì.
Đếm sai thì hỏng ở chỗ này: bạn tưởng 400 người đang nghe, nên bạn viết cho 400 người tưởng tượng đó. Bài viết trở nên chung chung, vì bạn đang cố nói cho tất cả. Còn khi bạn biết rõ đang có 6 người thật sự nghe, bạn sẽ viết cho 6 người ấy — và bài viết tự nhiên sắc lại, vì bạn đang nói với người có mặt.
Vì Sao Là 10, Mà Không Phải 100
Vì 10 là con số bạn còn cầm được trong đầu.
10 người thì bạn nhớ được tên. Nhớ được ai đang vướng chỗ nào. Nhớ được người này tuần trước nói gì. Bạn nhắn cho họ mà không cần mở sổ ra tra, và bạn nhắn đúng chuyện của riêng họ.
100 người thì bạn thành người quản lý danh sách. Bạn bắt đầu soạn một tin nhắn rồi gửi cho tất cả. Và ngay khoảnh khắc bạn làm thế, bạn mất đúng cái lợi thế duy nhất mà người mới có: bạn còn đủ rảnh để đối xử với từng người như một người.
Người đã có 10.000 khách không làm được việc đó nữa, dù họ rất muốn. Bạn thì làm được. Đó là thứ bạn đang có mà họ không có — đừng vội vứt nó đi để đổi lấy một con số nhìn cho oai.
Còn một lý do nữa, thực dụng hơn nhiều.
Khi bạn có 10 người chịu nghe và bạn nói chuyện với từng người, sẽ tới lúc bạn nhận ra 4, 5 người trong số đó cùng vướng một chỗ giống hệt nhau. Họ dùng những chữ na ná nhau để tả cái khó ấy. Họ đã thử những cách giống nhau và cùng thất bại ở cùng một khúc.
Chỗ đó chính là sản phẩm đầu tiên của bạn. Không phải thứ bạn ngồi nghĩ ra, mà thứ 5 người có thật vừa chỉ tay vào.
Bạn không nhìn ra điều đó từ 400 lượt theo dõi, vì lượt theo dõi không kể chuyện. Bạn chỉ nhìn ra nó từ những cuộc trò chuyện mà bạn còn nhớ được nội dung.
3 Câu Hỏi Để Biết Ai Là 10 Người Của Bạn
Việc đầu tiên không phải đi tìm người mới. Là soi lại người bạn đã có. Lấy giấy ra, viết xuống tên tất cả những người bạn từng nói chuyện về công việc này — người từng được bạn giúp, người quen từng hỏi han, người nhắn cho bạn một lần rồi thôi.
Rồi soi từng cái tên qua 3 câu.
3 Câu Hỏi Soi Danh Sách — Làm Trong 1 Buổi Tối
Không câu nào hỏi người ta có giàu không, có tiềm năng không. Cả 3 chỉ hỏi một chuyện: người này có đang thật sự cần thứ bạn gỡ được không.
Người này có đang vướng đúng cái mình gỡ được không — ngay bây giờ?
Không phải “có thể sau này họ cần”. Là bây giờ chuyện đó đang làm họ khó chịu. Dấu hiệu: họ từng nhắc tới nó, dù chỉ một câu thoáng qua. Ai bạn không nhớ nổi họ có nhắc hay không, tạm để sang một bên.
Họ có gọi được tên cái khó của mình bằng lời của chính họ không?
Người tự nói ra được “em đang kẹt ở chỗ…” là người đã sẵn sàng đi tìm cách gỡ. Người chưa gọi được tên thì bạn còn phải giúp họ nhìn ra trước đã — việc đó làm được, nhưng chậm hơn nhiều, và không nên là chỗ bạn dồn sức lúc này.
Nếu nhắn cho họ ngay bây giờ, mình có thấy ngại không?
Nếu ngại, viết lý do ngại ra bên cạnh cái tên. Có 2 loại ngại: ngại vì mình chưa đủ thân — cái này bình thường, cứ nhắn. Ngại vì mình định bán cho họ cái gì đó — cái này là dấu hiệu bạn đang nhắm sai mục đích của chặng này. Chặng này bạn đi nghe, chưa đi bán.
Còn 3 Cái Tên Cũng Là Đủ Để Bắt Đầu
Nhiều người soi xong thì hoảng, vì danh sách chỉ còn 3 hay 4 người. Tôi muốn bạn nhìn lại con số đó cho đúng.
10 là đích của chặng này, không phải điều kiện để bước vào nó. Bạn không cần có sẵn 10 người mới được bắt đầu — bạn bắt đầu với 3 người, và 10 là chỗ bạn sẽ tới sau vài tuần. Người có 3 cái tên thật và biết rõ 3 người ấy đang vướng gì đang đi trước rất xa người có 400 lượt theo dõi mà không gọi được tên ai.
Nói Gì Với Họ Cho Đều Đặn Mà Không Cạn Chuyện
Đây là nỗi lo có thật, và tôi nghe nó thường xuyên: nói được vài hôm là hết chuyện.
Chuyện cạn vì bạn đang lấy chuyện từ trong đầu mình ra. Đầu người thì có đáy. Nguồn chuyện thật nằm ở chính 10 người kia — và nguồn đó không cạn, vì mỗi tuần họ lại vướng một chuyện mới.
Cách làm rất đơn giản: bạn hỏi, họ trả lời, và câu trả lời của họ thành bài tiếp theo của bạn.
Đây là khuôn tin nhắn tôi thấy hiệu quả nhất ở chặng này. Không gửi hàng loạt — mỗi ngày 1 người, viết riêng, có nhắc lại chuyện cũ giữa 2 người:
“Chị [tên] ơi, em đang định viết một bài về [chủ đề], mà em muốn viết cho đúng chuyện người ta gặp thật chứ không viết chung chung.
Chị cho em hỏi một câu thôi ạ: về [chuyện đó], thứ làm chị bực nhất là gì? Chị cứ nói kiểu bình thường, không cần chỉn chu ạ.
Em viết xong sẽ gửi chị đọc trước.”
Để ý mấy chỗ trong khuôn này. Nó không xin xỏ gì, không mời mua gì. Nó cho người ta một vai rất dễ chịu: người được hỏi ý kiến. Câu “chị cứ nói kiểu bình thường” gỡ áp lực phải trả lời cho hay — đó là chỗ nhiều người im lặng, không phải vì họ không muốn giúp. Và câu cuối cho họ một lý do để chờ bạn: bài đó sẽ có phần của họ trong đấy.
Khi họ trả lời, hãy giữ lại nguyên văn chữ họ dùng. Đừng dịch sang chữ nhà nghề của bạn. Chữ của khách bao giờ cũng trúng hơn chữ của người trong nghề, vì đó là chữ mà người tiếp theo cũng sẽ dùng để tìm bạn.
Một Tuần Của Bạn Nên Trông Như Thế Nào
Không cần lịch phức tạp. 3 việc, lặp lại mỗi tuần:
- Hỏi 3 người, mỗi ngày 1 người. Mất chừng 10 phút mỗi lần.
- Viết 1 bài từ câu trả lời của họ. Không cần dài. Kể lại cái khó bạn vừa nghe, rồi nói cách gỡ.
- Gửi riêng bài đó cho đúng người đã kể chuyện ấy, kèm một câu: “Em viết bài này từ chuyện chị kể hôm nọ ạ.”
Việc thứ 3 là việc nhỏ nhất mà nặng nhất. Người thấy chuyện của mình được lắng nghe tới mức thành một bài viết sẽ nhớ bạn rất lâu — và nhiều khả năng họ tự chuyển bài đó cho một người khác đang vướng giống họ. Đó là cách 10 người đầu tiên sinh ra người thứ 11 mà bạn không phải đi tìm.
Chỗ Để Họ Nghe Bạn — Không Phải Chỗ Bạn Thích, Mà Chỗ Họ Đã Ở
Tới đây nhiều người quay ra loay hoay chọn nền tảng: nên lập trang mới hay dùng trang cá nhân, nên làm video hay viết chữ, nên mở nhóm riêng hay không.
Ở chặng này, tôi khuyên bạn gác hết lại. Đừng dựng một cái chỗ mới rồi mời người ta chuyển sang. Hãy đi vào đúng chỗ họ đang ở sẵn.
Lý do rất thực tế: mỗi lần bạn bắt người ta đi thêm một bước — bấm theo dõi trang mới, vào nhóm mới, để lại địa chỉ thư — bạn mất bớt một phần người. Khi bạn có 10.000 người thì mất bớt vẫn còn nhiều. Khi bạn có 10 người thì mất 4 là hỏng cả chặng.
Cụ thể, 3 chỗ đáng dùng nhất lúc này, xếp theo độ gần:
- Tin nhắn riêng. Gần nhất, chắc nhất, và là chỗ duy nhất người ta nói thật lòng. Đây là chỗ chính của chặng này, không phải chỗ phụ.
- Trang cá nhân của bạn. Người quen đã ở sẵn đó rồi. Đăng đều 2–3 lần một tuần là đủ để vòng gần không quên bạn.
- Một nhóm sẵn có mà đúng người của bạn đang sinh hoạt. Không phải để rao, mà để trả lời thật kỹ câu hỏi của người khác. Người trả lời tử tế trong nhóm luôn được nhớ mặt.
Còn kênh riêng, danh sách thư, trang bán hàng — tất cả đều nên có, nhưng ở chặng sau, khi bạn đã biết chắc mình nói gì thì trúng. Dựng nhà trước khi biết mình sống kiểu gì thì thường phải đập đi xây lại.
Khi Nào Thì Coi Như Xong Chặng Này
Chặng này không có huy chương, nên bạn cần một cái mốc rõ để biết mình đã qua. Đây là mốc tôi dùng:
Bạn có 10 cái tên, gọi được ra mà không cần mở danh bạ. Với mỗi người, bạn nói được họ đang vướng chuyện gì. Và trong 30 ngày gần nhất, ít nhất 6 người trong số đó đã chủ động nhắn lại cho bạn ít nhất 1 lần.
Ba vế đó phải cùng đúng. Nhớ tên mà không biết họ vướng gì thì mới là quen. Biết họ vướng gì mà cả tháng họ không nhắn lại lần nào thì họ chưa nghe, chỉ là bạn đang nói.
Khi đủ 3 vế, một chuyện khác sẽ tự xảy ra: bạn sẽ thấy rõ 4–5 người cùng kẹt một chỗ. Và lúc đó bạn không còn ngồi đoán xem nên làm sản phẩm gì nữa — bạn đã có câu trả lời, do chính người có thật đọc lên cho bạn nghe.
Đó cũng là lúc chặng sau bắt đầu: đem cái chỗ kẹt chung ấy làm ra một kết quả thật cho 1 người, làm tới nơi tới chốn. Nhưng đó là chuyện của bài khác.
3 việc làm ngay hôm nay — trước khi đóng bài này
Trong 20 phút
Mở danh bạ và trang cá nhân, viết ra tất cả tên những người từng nói chuyện với bạn về công việc này. Chỉ viết tên, chưa soi gì.
Trong 30 phút
Soi danh sách đó qua 3 câu hỏi ở trên. Khoanh lại những cái tên qua được cả 3. Còn 3 tên cũng không sao.
Trước khi đi ngủ
Nhắn cho đúng 1 người trong số đã khoanh, theo khuôn hỏi ở trên. Viết riêng cho người đó. Gửi xong thì tắt máy.
3 việc này cộng lại chưa tới 1 giờ. Hết 1 giờ đó, bạn có một danh sách thật và một cuộc trò chuyện vừa mở ra.
Tóm Lại
Nếu tối nay bạn đang ngồi nhìn con số theo dõi và thấy nản, tôi mong bạn nhớ mấy điều này:
- ✅ Con số theo dõi đếm được bằng máy, nhưng nó không nói cho bạn biết thứ bạn đang cần biết: mình nói có trúng ai không.
- ✅ Người chịu nghe là người nhắn lại bằng chữ của họ, kể chuyện của họ, hỏi một câu cụ thể, hoặc nhắc lại thứ bạn nói lần trước.
- ✅ Là 10 chứ không phải 100, vì 10 là con số bạn còn nhớ được tên và còn đủ rảnh để đối xử với từng người như một người.
- ✅ Khi 4–5 người trong 10 người cùng kẹt một chỗ, chỗ đó chính là sản phẩm đầu tiên của bạn — do người thật chỉ ra, không phải do bạn ngồi nghĩ.
- ✅ Chuyện để nói không cạn, vì nguồn chuyện nằm ở chính 10 người đó. Bạn hỏi, họ kể, và câu trả lời của họ thành bài tiếp theo.
- ✅ Đừng dựng chỗ mới rồi mời người ta chuyển sang. Ở chặng có 10 người, mất bớt 4 là hỏng cả chặng.
Và nếu phải gói cả bài vào một câu ngắn nhất để bạn mang về:
1000 người lướt qua không ai nói cho bạn biết mình đang nói trượt chỗ nào. 10 người chịu nghe thì nói — và họ nói bằng chính những chữ mà người thứ 11 sẽ dùng để tìm ra bạn.
Chúc bạn khai ngộ
Master Xuân Hùng
P.s: Sống trong mục tiêu.
Từ mục tiêu, con đường sẽ hiện dần ra.