Bạn thân mến,
Có một chuyện xảy ra với rất nhiều người làm nội dung tử tế, và nó đau theo một kiểu rất riêng.
Bạn viết đều. Người ta đọc. Người ta thả tim, thỉnh thoảng nhắn "anh viết hay quá". Quan hệ có thật, không phải bạn tưởng tượng ra.
Rồi một ngày bạn thấy chính người đó đăng ảnh khoe vừa mua khóa học của một người khác. Đúng cái chủ đề bạn viết suốt 2 năm.
Họ không phản bội gì bạn cả. Họ quý bạn thật. Chuyện chỉ là: lúc trong đầu họ bật lên câu "mình cần giải quyết việc này", cái tên hiện ra không phải tên bạn.
Đó là khoảng cách giữa 2 thứ mà người ta hay gộp làm một:
Quan hệ là họ quý bạn.
Sức ảnh hưởng là họ nghĩ tới bạn khi có việc.
Bài này nói về mắt xích thứ ba của cỗ máy X3 LEAD — chỗ quan hệ lớn thành ảnh hưởng, và vì sao nhiều người dừng lại mãi ở nấc trước.
Có Quan Hệ Thôi Là Chưa Đủ
Tôi từng nghĩ cứ tử tế đủ lâu thì tự nhiên người ta sẽ mua của mình. Nghe rất hợp đạo lý. Nhưng nó bỏ qua một chuyện về cách cái đầu con người hoạt động.
Khi một người gặp vấn đề, họ không mở ra một danh sách những người tử tế với mình rồi cân nhắc. Họ nhớ ra một cái tên, gần như tức thì, gần như không suy nghĩ.
Cái tên bật ra ấy thuộc về người đã gắn mình với đúng vấn đề đó trong đầu họ. Không phải người tốt nhất. Không phải người viết hay nhất. Người gắn chặt nhất với một vấn đề cụ thể.
✕ Được quý
- "Anh này viết hay, đọc gì cũng thấy hợp lý"
- Nội dung trải rộng nhiều chủ đề, cái nào cũng khá
- Người đọc thấy thích, nhưng không xếp bạn vào ngăn nào
- Khi có việc, họ đi hỏi người khác — không phải vì chê bạn
- Bạn được nhớ như một người dễ chịu
✓ Có ảnh hưởng
- "Chuyện này thì hỏi anh ấy, anh ấy chuyên cái đó"
- Nội dung xoay quanh 1 trục, nhìn 3 bài là thấy trục
- Người đọc xếp bạn vào đúng một ngăn trong đầu họ
- Khi có việc, tên bạn bật ra trước khi họ kịp tìm
- Bạn được nhớ như một câu trả lời
Nói cách khác: ảnh hưởng không phải chuyện bạn được yêu quý bao nhiêu. Nó là chuyện bạn chiếm được một ô nào trong trí nhớ của người ta.
Và ô đó thì có cách để chiếm.
3 Thứ Biến Quan Hệ Thành Ảnh Hưởng
Tôi quan sát những người có ảnh hưởng thật trong nghề của họ, và thấy đi thấy lại đúng 3 thứ. Không ai đủ 3 mà không có ảnh hưởng, và cũng không ai thiếu một trong 3 mà có.
3 Chân Của Sức Ảnh Hưởng
Thiếu 1 chân là đứng không vững — và thường người ta thiếu đúng chân thứ hai.
RÕ — người ta nói được bạn giải quyết chuyện gì
Phép thử rất phũ: nhắn cho 3 người đang theo dõi bạn, hỏi "theo bạn thì mình giúp người khác chuyện gì?" Nếu 3 câu trả lời khác nhau, bạn chưa rõ. Người ta không tự ghép các mảnh của bạn lại đâu — họ chỉ nhớ được thứ bạn nói đi nói lại.
NHẤT QUÁN — cùng một trục, lặp đủ lâu
Đây là chân hay gãy nhất, vì nó chán. Viết mãi một trục thì chính bạn thấy mình lặp lại — trong khi người đọc mới chỉ gặp bạn lần thứ hai. Cảm giác "mình nói mãi chuyện này rồi" thường xuất hiện sớm hơn rất nhiều so với lúc thị trường bắt đầu nhớ ra bạn.
BẰNG CHỨNG — có thứ chạy được ngoài đời
Một kết quả thật của bạn, hoặc của một người bạn đã giúp. Không cần to. Cần cụ thể và kiểm chứng được. Bằng chứng là thứ nâng bạn từ "người nói nghe hợp lý" lên "người biết việc" — và không có bằng chứng thì 2 chân kia chỉ dựng nên một người hoạt ngôn.
Nhưng cả 3 chân đều đòi một cái giá giống nhau, và cái giá đó mới là chỗ phần lớn người ta lùi lại.
Cái Giá Là Bạn Phải Chịu Mất Một Số Người
Muốn rõ thì phải chọn. Muốn chọn thì phải bỏ. Và bỏ nghĩa là có những người vốn đang đọc bạn sẽ thấy nội dung không còn hợp với họ nữa.
Cảm giác đó rất khó chịu, nên người ta né nó bằng cách viết chung chung hơn một chút, để ai đọc cũng thấy hợp lý. Càng chung chung càng nhiều người gật đầu. Và càng nhiều người gật đầu thì càng ít người nhớ.
Đừng tối ưu để mọi người thích bạn. Hãy tối ưu để đúng người đọc xong nghĩ: đây đang nói về mình.
Một bài khiến 90% lướt qua nhưng 10% dừng lại và thấy tim đập nhanh vì bị nói trúng — bài đó xây được ảnh hưởng. Một bài khiến 100% gật gù rồi quên — bài đó chỉ xây được thiện cảm.
Chỗ này tôi muốn nói rõ để không ai hiểu lệch: không phải cứ gây tranh cãi là có ảnh hưởng. Trúng không đồng nghĩa với sốc. Thứ làm người ta dừng lại không phải câu chữ gắt, mà là cảm giác người này biết chính xác mình đang khổ ở đâu — và cảm giác đó chỉ có được khi bạn dám nói hẹp.
Vậy làm sao biết ảnh hưởng đang lớn lên hay đứng yên? Nó không có đồng hồ, nhưng có dấu vết.
Ảnh Hưởng Đo Bằng Gì
Ảnh hưởng không hiện lên trong bảng thống kê nào cả. Nhưng nó để lại 4 dấu vết rất cụ thể, và tôi để ý chúng hơn mọi con số khác.
| Dấu vết | Nó nói lên điều gì |
|---|---|
| Người ta hỏi bạn trước khi quyết | Bạn đã vào ô "người đáng hỏi" — nấc đầu tiên của ảnh hưởng thật. |
| Có người nhắc tên bạn ở chỗ bạn không có mặt | Trí nhớ về bạn đã gắn với một vấn đề. Đây là dấu vết đắt nhất. |
| Người ta dùng lại chữ của bạn | Cách bạn gọi tên vấn đề đã thành cách họ nghĩ về nó. Đây là ảnh hưởng ở tầng sâu. |
| Bạn mời, họ tin trước khi kiểm tra | Chi phí thuyết phục về gần 0. Đây là lúc ảnh hưởng bắt đầu ra tiền. |
Bạn để ý sẽ thấy: cả 4 dấu vết đều xảy ra trong đầu người khác, không xảy ra trên trang của bạn. Đó là lý do ảnh hưởng không đo được bằng công cụ, và cũng là lý do nó không mua được bằng tiền.
3 Cái Bẫy Trên Đường Xây Ảnh Hưởng
Bẫy thứ nhất — đổi trục ngay khi thấy chán. Bạn viết về một chủ đề 4 tháng, thấy mình lặp lại, bèn đổi sang chủ đề khác cho mới mẻ. Nhưng 4 tháng là lúc thị trường vừa mới bắt đầu nhớ ra bạn. Đổi lúc đó là xóa sạch phần đã tích được và bắt đầu lại từ số 0 — và người đổi trục 3 lần thì sau 2 năm vẫn đứng ở vạch xuất phát, dù đã làm việc rất chăm.
Bẫy thứ hai — nhầm sự chú ý với ảnh hưởng. Một bài được chia sẻ rộng cho bạn rất nhiều mắt nhìn trong 3 ngày. Nhưng nếu bài đó không nằm trên trục của bạn, nó mang tới một đám đông không xếp bạn vào ngăn nào. Sau 3 ngày, sự chú ý tan, và bạn không giữ lại được gì ngoài một con số đẹp trong ảnh chụp màn hình.
Bẫy thứ ba — chờ đủ giỏi rồi mới dám nói. Đây là bẫy của người tử tế. Họ nghĩ phải thành chuyên gia rồi mới được lên tiếng. Nhưng ảnh hưởng không đến sau khi bạn giỏi — nó đến trong lúc bạn đang giỏi lên, nếu bạn chịu kể lại đường mình đi. Người đi trước bạn 2 bước dạy được người đứng sau 1 bước, và đôi khi dạy tốt hơn cả bậc thầy đã quên mất cảm giác lúc mới bắt đầu.
Cả 3 bẫy có chung một cái gốc: thiếu kiên nhẫn với thời gian. Mà ảnh hưởng thì không có đường tắt — nó là thứ duy nhất trong cả cỗ máy này bắt buộc phải trả bằng tháng và năm.
Vì Sao Đây Là Mắt Xích Đắt Nhất
Nhìn lại cả vòng quay: traffic mua được bằng tiền. Lead cũng mua được bằng tiền. Quan hệ thì mua không được nhưng xây khá nhanh, vài tháng gửi thư tử tế là có.
Ảnh hưởng thì không. Không mua được, không thuê được, không tăng tốc được bằng ngân sách. Nó chỉ đến khi cùng một người nói cùng một thứ, đủ lâu, và có bằng chứng đi kèm.
Chính vì thế nó là chỗ tạo ra khoảng cách lớn nhất giữa bạn và người đến sau. Ai cũng chạy được quảng cáo giống bạn từ ngày mai. Không ai có được 2 năm bạn đã đứng ở một chỗ và nói một điều.
Và khi ảnh hưởng đã có, một chuyện rất dễ chịu xảy ra ở mắt xích tiếp theo: bạn không còn phải bán nữa. Bạn chỉ cần mở cửa và nói rõ bên trong có gì.
Ảnh Hưởng Vay Được, Nếu Bạn Chưa Có
Tới đây sẽ có người nghĩ: nghe hợp lý cả, nhưng tôi mới bắt đầu, chưa ai biết tôi là ai, vậy phải đợi 2 năm mới có gì để nói à?
Không. Có một đường tắt hợp pháp, và người đi trước ai cũng từng dùng: đứng cạnh thứ đã có sẵn uy tín.
Uy tín không tự sinh ra từ hư không, nhưng nó lan được qua tiếp xúc. Có 4 nguồn để vay, xếp từ dễ tới khó.
Vay từ tri thức đã được thừa nhận. Khi bạn nhắc tới một nghiên cứu, một cuốn sách, một khung tư duy đã được kiểm chứng, rồi diễn giải nó vào hoàn cảnh Việt Nam bằng ngôn ngữ của mình — bạn đang mượn độ tin cậy của nguồn đó. Điều kiện duy nhất: phải dẫn nguồn thật và đọc thật. Nhắc tên một nghiên cứu mình chưa đọc là cách nhanh nhất để mất sạch phần vừa vay.
Vay từ kết quả của người bạn giúp. Bạn chưa có thành tích to, nhưng người bạn từng giúp có một thay đổi thật. Câu chuyện của họ nói thay bạn, và nó thuyết phục hơn mọi lời tự giới thiệu — vì người nghe biết bạn không tự khen mình.
Vay từ chỗ bạn xuất hiện. Ngồi cùng bàn với người có nghề, được mời nói ở một cộng đồng có uy tín, viết chung với một người đã có tên. Không phải chuyện đánh bóng — đó là cách người ta xếp bạn vào ngăn nhanh nhất, vì họ mượn cái ngăn có sẵn của nơi bạn đứng.
Vay từ chính hành trình đang dở của bạn. Đây là nguồn mà người mới hay bỏ qua nhất, và cũng là nguồn duy nhất không ai giành được với bạn. Bạn không cần đã tới đích mới được kể. Kể lại đúng quãng mình vừa đi qua, kèm cả chỗ vấp, thì người đứng sau bạn một bước sẽ đọc rất kỹ — vì bạn gần họ hơn bậc thầy.
Nhưng vay thì phải trả. Uy tín vay được chỉ giữ được nếu bạn dần tạo ra thứ của riêng mình. Người mãi mãi dẫn lời người khác, không bao giờ có một góc nhìn tự mình rút ra, thì sau vài năm vẫn chỉ là người tổng hợp giỏi. Được nhớ như một cái loa phát lại, không phải như một nguồn.
Nên cách dùng đúng là: vay ở giai đoạn đầu để có chỗ đứng, rồi từng chút một thay phần vay bằng phần mình tự làm ra. Đó cũng là con đường tự nhiên của bất kỳ ai đi từ không tên tới có tên.
Bao Lâu Thì Thấy Được Gì
Câu hỏi này ai cũng muốn biết mà ít ai dám hỏi thẳng, vì hỏi xong sợ nghe câu trả lời.
Tôi không đưa ra được con số cho trường hợp của bạn, và ai đưa ra con số chắc nịch thì bạn nên cảnh giác. Nhưng có một nhịp chung tôi thấy lặp lại ở nhiều người, và biết trước nhịp đó giúp bạn không bỏ cuộc ở đúng chỗ sắp có kết quả.
Mấy tuần đầu là quãng im lặng nhất. Bạn viết, gần như không ai phản hồi. Đây là quãng nhiều người bỏ, vì họ tưởng im lặng nghĩa là nội dung dở. Thật ra im lặng chỉ nghĩa là chưa đủ số lần xuất hiện để ai đó nhớ ra bạn.
Rồi tới lúc có người bắt đầu nhắn riêng — không bình luận công khai, mà nhắn thẳng. Đây là dấu hiệu đầu tiên và nó luôn tới trước mọi con số đẹp. Một người chịu nhắn riêng đáng giá hơn 50 lượt thích.
Xa hơn nữa là lúc có người nhắc tên bạn ở chỗ bạn không có mặt. Bạn thường biết chuyện đó một cách tình cờ, qua một người thứ ba. Ngày bạn nghe được câu đó là ngày bạn biết mình đã vào được một cái ngăn trong đầu người khác.
Điều tôi muốn bạn giữ: ba mốc này không tới theo lịch, chúng tới theo số lần bạn xuất hiện đúng trục. Người viết đều 2 bài mỗi tuần sẽ đi qua ba mốc nhanh hơn người viết 10 bài rồi nghỉ 2 tháng — dù tổng số bài bằng nhau. Đây là chỗ sự đều đặn thắng sự bùng nổ, và cũng là lý do người kiên nhẫn thường về đích trước người tài hơn.
Lưu Tâm
Lưu Tâm: Đừng đo ảnh hưởng của mình bằng số người biết bạn. Hãy đo bằng số người có thể nói đúng một câu về việc bạn làm. Con số thứ hai thường nhỏ hơn con số thứ nhất rất nhiều — và nó mới là con số quyết định tháng sau bạn có khách hay không.
Nếu bạn muốn có sẵn một đường đi thay vì tự dò, chương trình 28 ngày xây danh sách thuộc về bạn đi đúng thứ tự này: gom người đúng trước, dựng nhịp xuất hiện đều, rồi mới tới chuyện mời. Mỗi ngày một việc, làm được giữa lịch bận.
Việc Của Hôm Nay
3 việc làm ngay hôm nay — trước khi đóng bài này
Trong 10 phút
Nhắn cho 3 người đang theo dõi bạn: "theo bạn thì mình hay giúp người khác chuyện gì?" Đọc 3 câu trả lời và đừng vội cãi.
Hôm nay
Viết 1 câu duy nhất: tôi giúp [ai] giải quyết [chuyện gì]. Dán câu đó lên chỗ bạn nhìn thấy mỗi ngày.
Trong tuần
Xem 5 bài gần nhất của bạn. Bao nhiêu bài nằm đúng trên trục vừa viết? Số đó chính là mức nhất quán thật của bạn.
Nếu 3 câu trả lời ở việc đầu tiên khác nhau hoàn toàn, đừng buồn. Nó chỉ nghĩa là bạn chưa nói đủ nhiều về một thứ — và đó là việc sửa được ngay từ bài tiếp theo.
Tóm Lại
Nếu người ta quý bạn mà vẫn mua của người khác, mấy điều này đáng nhớ:
- ✅ Quan hệ là họ quý bạn. Ảnh hưởng là họ nghĩ tới bạn khi có việc. Hai thứ khác nhau, và thứ hai mới ra tiền.
- ✅ Khi gặp vấn đề, người ta nhớ ra 1 cái tên chứ không cân nhắc một danh sách. Việc của bạn là chiếm được ô đó.
- ✅ 3 chân của ảnh hưởng: RÕ (người ta nói được bạn giải gì) · NHẤT QUÁN (một trục, lặp đủ lâu) · BẰNG CHỨNG (có thứ chạy được thật).
- ✅ Chân hay gãy nhất là chân thứ hai, vì nó chán — bạn thấy mình lặp lại từ rất lâu trước khi thị trường kịp nhớ ra bạn.
- ✅ Cái giá của sự rõ ràng là mất một số người. Càng chung chung càng nhiều người gật đầu, và càng ít người nhớ.
- ✅ 4 dấu vết của ảnh hưởng: họ hỏi bạn trước khi quyết · có người nhắc tên bạn lúc bạn vắng mặt · họ dùng lại chữ của bạn · bạn mời thì họ tin trước khi kiểm tra.
- ✅ 3 cái bẫy: đổi trục khi thấy chán · nhầm sự chú ý với ảnh hưởng · chờ đủ giỏi rồi mới dám nói.
- ✅ Đây là mắt xích duy nhất trong cả vòng quay không mua được bằng tiền — nên nó cũng là khoảng cách lớn nhất giữa bạn và người đến sau.
Và nếu phải gói cả bài vào một câu ngắn nhất:
Người ta không nhớ người tử tế nhất với mình. Người ta nhớ người đã gắn tên mình với đúng một vấn đề.
Bài sau tôi nói về mắt xích thứ tư: có ảnh hưởng rồi thì mời thế nào để người đang tin bạn không phải đắn đo — và vì sao nhiều người có ảnh hưởng thật mà vẫn không bán được gì.
Chúc bạn khai ngộ
Master Xuân Hùng
P.s: Sống trong mục tiêu.
Từ mục tiêu, con đường sẽ hiện dần ra.