Sáng nay tôi mở một quyển sách đã nằm trong tủ nhà tôi 10 năm.
Không phải vì rảnh. Vì hôm nay là ngày 17/08 — và với tôi, ngày này không phải một ngày thường.
Năm 2004, đúng ngày 17/08, một người đàn ông ở Orlando ngồi trước máy tính và bán được 1.080.496 đô trong 18 giờ. Một sản phẩm. Không một đồng quảng cáo. Không một nhân viên bán hàng. Tên ông là John Reese, và cái ngày ấy đã đi vào lịch sử Internet như ngày đầu tiên loài người chứng minh: một người, một sản phẩm thông tin, có thể làm ra 1 triệu đô trước khi mặt trời lặn.
Từ năm ngoái, tôi lấy đúng ngày 17/08 làm ngày mở chiến dịch của mình. Không phải vì con số đẹp. Vì đó là ngày của ông. Tôi vẫn hay gọi ông là thầy, dù chưa từng gặp mặt.
Còn quyển sách nằm trong tủ tôi chính là bức thư ông ngồi viết lúc 22:35 ngày hôm sau — chưa đầy 24 giờ sau khi mọi chuyện xảy ra, lúc tay còn chưa hết run. Tôi có bản dịch tiếng Việt của nó từ năm 2016. Tôi còn tự tay viết lời giới thiệu ở trang 2.
Và suốt 10 năm, tôi chưa từng đọc trọn nó.
Mỗi lần cần nói về ông — trong một buổi coaching, một bài viết, một cuộc trò chuyện — tôi làm cái việc mà thời này ai cũng làm: tôi hỏi máy. Và máy trả lời rất trôi chảy, rất gọn gàng, rất đủ ý. Tôi đọc, tôi gật, tôi mang đi kể lại.
Sáng nay mở sách ra, tôi ngồi lặng đi một lúc.
Thứ tôi vẫn tưởng là bài học lớn nhất của ông — tạo khan hiếm, đóng cổng, hết giờ là mất — thì ngay chương đầu quyển sách lại là một bài giảng chống lại đúng thứ đó. Nguyên tắc số 1 ông đặt ra không phải khan hiếm. Là CHO. Cho rất nhiều. Cho trước. Ông dành trọn hai trang mổ xẻ cái tâm lý sợ mất phần, và chép lại nguyên văn cái giọng của nó: “đó là khách hàng CỦA TÔI”, “nếu tôi giúp anh, tôi sẽ mất tiền”.
Rồi tôi đọc tiếp, và mỗi trang lại lấy đi của tôi một thứ tôi tưởng mình đã biết.
Ông chia cho đối tác 52% — tức là họ ăn nhiều hơn cả người làm ra sản phẩm.
Ông tặng không khóa học 997 đô cho tất cả đối tác tiềm năng, tự bỏ tiền túi trả phí gửi, tặng cả những người đã nói thẳng là họ khó giúp bán được.
Và ông cấm chính mình bán cho danh sách khách của mình trước ngày mở cổng — để đối tác kiếm tiền trước.
Cái đồng hồ đếm ngược ông đặt trên trang bán hàng, thứ mà tôi vẫn nghĩ là để hù người ta mua nhanh kẻo hết — hóa ra nó không đếm ngược tới lúc đóng. Nó đếm ngược tới lúc mở. Ông không dọa người ta bằng nỗi sợ mất. Ông nuôi trong họ sự háo hức được là người đầu tiên. Bằng chứng ông đưa ra: ông xem lại địa chỉ người truy cập, và thấy cùng những người ấy quay lại hết lần này đến lần khác, chỉ để nhìn cái đồng hồ — dù họ biết thừa chưa tới ngày thì không mua được gì.
Còn thứ ông tự gọi là bí quyết quan trọng nhất của cả chiến dịch, thứ mà không một bản tóm tắt nào tôi từng đọc nhắc tới, thì đơn giản đến bất ngờ: ông mở một trang công khai cho khách nói chuyện với nhau, và để người mới vào đọc được. Người đang chờ vào than là sốt ruột. Người vừa mua vào kể là hài lòng. Người lạ đọc thấy, rồi mua, rồi quay lại kể tiếp.
Tôi không trách cái máy. Nó làm đúng việc nó được sinh ra để làm: nhặt trên mạng những gì người ta viết về quyển sách, rồi kể lại. Nó chưa bao giờ đọc quyển sách ấy — và cũng chẳng ai bảo nó phải đọc.
Điều khiến tôi ngồi lặng là chuyện khác. Là suốt ngần ấy năm, cái kho báu ấy vẫn nằm yên trong nhà tôi — và tôi suýt nữa thì để nó nằm yên đó thêm 10 năm nữa.
Bạn thân mến,
Tôi kể chuyện này không phải để nói về một người Mỹ đã làm gì cách đây 22 năm. Tôi kể vì trong đó có một câu hỏi tôi muốn đặt vào tay bạn, chiều nay.
Kho báu nào trong nhà bạn đang suýt bị lãng quên?
Khóa học bạn đã trả tiền, xem được 2 buổi rồi để đó.
Quyển sách người ta tặng, còn nguyên lớp nilon bọc ngoài.
Tài liệu bạn tải về một đêm nào đó vì thấy hay quá, giờ nằm im trong thư mục Download cùng 400 file khác.
Người thầy đang ở ngay trong danh bạ bạn, mà đã 3 năm bạn chưa gọi.
Chúng ta có một thói quen rất lạ: đi tìm câu trả lời ở nơi xa nhất, trong khi thứ mình cần đang nằm im trong nhà. Chúng ta tin vào bản tóm tắt hơn bản gốc, tin vào lời kể lại hơn lời người trong cuộc, chỉ vì bản tóm tắt gọn hơn và tới nhanh hơn.
Khoảng cách giữa “tôi có nó” và “tôi đã đọc nó” gần như không tốn công sức nào. Không tốn tiền, không tốn mối quan hệ, không cần ai cho phép. Vậy mà chính cái khoảng cách bằng 0 ấy lại là thứ giữ lại của chúng ta nhiều nhất.
Giờ tôi xin hỏi bạn một câu, và mong bạn đừng vội trả lời:
Nếu chiều nay bạn đứng dậy, đi tới chỗ để sách, hoặc mở đúng cái thư mục ấy ra — thì thứ đầu tiên đập vào mắt bạn sẽ là gì? Và bạn đã để nó nằm đó bao lâu rồi?
Bạn không cần đọc hết. Chỉ cần mở ra, đọc 10 trang, ngay hôm nay. Vì tri thức chỉ bắt đầu làm việc cho bạn kể từ giây bạn mở nó ra, chứ không phải từ giây bạn sở hữu nó.
Và để câu chuyện này không dừng lại ở một lời khuyên, hôm nay tôi làm một việc: tôi đưa bạn chính quyển sách vừa khiến tôi ngồi lặng.
Đây là bản dịch tiếng Việt trọn vẹn bức thư John Reese viết đêm 18/08/2004 — quyển đã nằm trong tủ tôi 10 năm. Trong đó có đủ 6 nguyên tắc do chính tay ông đánh số, có chuyện cơn bão đổ vào nhà ông 3 ngày trước giờ mở cổng làm mất điện, có tấm ảnh người bố ông đứng đếm lùi từng đơn hàng, và có cả tên người thầy đã dạy ông cái nguyên tắc làm nên tất cả — một cái tên mà 10 năm nay tôi chưa từng nghe ai nhắc tới khi kể về ông.
Tôi tặng bạn, đúng ngày 17/08. Không đổi lấy gì cả.
Nếu bạn mở nó ra và có một dòng nào đó chạm vào bạn, kể tôi nghe. Đây là lá thư tôi viết trong một chiều tháng 8, sau khi mở một quyển sách lẽ ra phải mở từ 10 năm trước, và như mọi lá thư khác, nó dành cho một người tôi chưa từng gặp — người mà tôi tin, chiều nay, cũng đang có một thứ gì đó nằm đợi trong tủ.